Restrukturyzacja firmy to postępowanie, którego celem jest uniknięcie ogłoszenia upadłości przez zawarcie układu z wierzycielami (art. 3 ust. 1 ustawy z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, dalej p.r.). Firma nie znika z rynku: dalej działa, realizuje kontrakty i zatrudnia pracowników. W I półroczu 2026 r. wszczęto w Polsce 2 566 postępowań restrukturyzacyjnych, a dwie trzecie z nich dotyczyły jednoosobowych działalności gospodarczych (COIG, 2026).
Jakie są różnice pomiędzy restrukturyzacją a upadłością firmy?
Restrukturyzacja ma firmę utrzymać na powierzchni, upadłość – zakończyć jej istnienie i spieniężyć pozostały majątek. Różnice pomiędzy restrukturyzacją a upadłością sprowadzają się do trzech punktów:
- Cel: zachowanie przedsiębiorstwa kontra likwidacja majątku dłużnika.
- Zarząd: co do zasady zostaje u przedsiębiorcy, a w upadłości przejmuje go syndyk.
- Spłata wierzycieli: według układu – raty, odroczenie, umorzenie części – kontra podział masy upadłości.
Kiedy pojawia się dopisek „w restrukturyzacji”?
Obowiązek posługiwania się oznaczeniem „firma w restrukturyzacji” powstaje dopiero po wydaniu przez sąd postanowienia o otwarciu postępowania (art. 66 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). To dodatek do nazwy o charakterze informacyjnym, a nie zmiana firmy w KRS czy CEIDG.
Ustawa przewiduje cztery tryby restrukturyzacji, a sąd wydaje postanowienie o otwarciu tylko w trzech: przyspieszonym postępowaniu układowym, układowym i sanacyjnym. W postępowaniu o zatwierdzenie układu takiego postanowienia nie ma – a to właśnie ten tryb odpowiadał za 93,1% restrukturyzacji otwartych w I półroczu 2026 r. (COIG, 2026).
Dla przedsiębiorcy płynie z tego konkretny wniosek. Obawa „na moich fakturach pojawi się dopisek i klienci uciekną” w większości przypadków dotyczy sytuacji, która w ogóle nie nastąpi. Czyli jeśli realizujesz restrukturyzację poprzez postępowanie o zatwierdzenie układu, nie masz obowiązku dopisywania do firmy „w restrukturyzacji”.
Uwaga!
Dla kontrahenta to ważna informacja: brak dopisku przy nazwie partnera niczego nie przesądza o jego bieżącej sytuacji finansowej. Tę łatwo sprawdzić w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.
Co zmienia się w firmie po otwarciu restrukturyzacji?
Po otwarciu restrukturyzacji niewiele się zmienia, a to co ulega zmianom jest zwykle z korzyścią dla przedsiębiorcy:
- Zdolność prawna pozostaje nienaruszona – firma dalej zawiera umowy i wystawia faktury (art. 66 ust. 1 p.r.).
- Zarząd co do zasady zostaje u dłużnika, pod nadzorem nadzorcy sądowego. Wyjątkiem jest sanacja, w której sąd wyznacza zarządcę (art. 288 ust. 2 p.r.).
- Egzekucje zostają zawieszone w zakresie wierzytelności objętych układem (m.in. art. 259 p.r., inne w zależności od rodzaju postępowania), a nowych nie można wszczynać.
- Kluczowe umowy są chronione – najmu, dzierżawy czy kredytu nie można wypowiedzieć z powodu otwarcia postępowania (m.in. art. 256 ust. 1 i 2, art. 247 oraz 225 p.r.). Wyjątkiem jest sytuacja, gdy dłużnik nie płaci bieżących zobowiązań.
- Bieżące zobowiązania regulujesz normalnie. Układ obejmuje długi sprzed dnia otwarcia postępowania. Pensje, składki i faktury powstałe później płacisz na bieżąco – ich niepłacenie jest podstawą do umorzenia postępowania.
A co z postępowaniem o zatwierdzenie układu (PZU)?
Skoro to 93,1% wszystkich spraw, warto wiedzieć, że tu ochrona włącza się inaczej. Nie z dniem otwarcia, bo takiego postanowienia nie ma, ale z dniem obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (art. 226a ust. 1 p.r.). Od tego momentu stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie umów i o zawieszeniu egzekucji znane z postępowania sanacyjnego (art. 226e p.r.), czyli ochrona jest szeroka.
Ma jednak dwa ograniczenia, o których trzeba wiedzieć przed startem:
- Skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa, jeśli w ciągu czterech miesięcy nie złożysz do sądu wniosku o zatwierdzenie układu (art. 226g p.r.).
- Obwieszczenie jest niedopuszczalne, jeśli w ciągu ostatnich dziesięciu lat prowadziłeś już postępowanie o zatwierdzenie układu z obwieszczeniem albo umorzono wobec Ciebie postępowanie restrukturyzacyjne — poza umorzeniem za zgodą rady wierzycieli (art. 226a ust. 2 p.r.).
Drugi punkt jest kluczowy: nieudane postępowanie zamyka tę ścieżkę na dekadę. Dlatego wybór trybu i kompletność dokumentacji nie są formalnością.
Czy restrukturyzacja chroni członków zarządu spółki z o.o. przed odpowiedzialnością za długi?
Można ograniczyć osobistą odpowiedzialność członków zarządu właśnie dzięki otwarciu w porę restrukturyzacji, choć ciężar dowodu spoczywa na członkach zarządu. Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, zarząd odpowiada za jej zobowiązania majątkiem prywatnym (art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych, dalej KSH). Uwolnienie się od tej odpowiedzialności jest możliwe m.in. przez wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu (art. 299 § 2 KSH). Zwlekanie z decyzją przesuwa ryzyko, że dojdzie do egzekucji nie z majątku spółki, ale z majątku osobistego członków zarządu.
Jak sprawdzić, czy kontrahent jest w restrukturyzacji?
Możesz sprawdzić, czy kontrahent znajduje się w restrukturyzacji całkowicie bezpłatnie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (krz.ms.gov.pl). Skorzystaj z wyszukiwania po nazwie, NIP lub numerze KRS, bez logowania. Fakt otwarcia postępowania ujawniany jest również jako wzmianka w KRS lub CEIDG.
Dlaczego restrukturyzacje się nie udają?
Sąd umarza postępowanie restrukturyzacyjne m.in. wtedy, gdy (art. 325 ust. 1 p.r.):
- prowadzenie postępowania zmierzałoby do pokrzywdzenia wierzycieli,
- dłużnik wniósł o umorzenie postępowania i zezwoliła na to rada wierzycieli,
- układ nie został przyjęty,
- uprawomocniło się postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika.
Dodatkowo, sąd może zdecydować o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, jeśli uzna, że z zachowania dłużnika lub innych okoliczności jasno wynika, że układ nie zostanie wykonany oraz gdy dłużnik nie wykonuje poleceń sędziego-komisarza, a na umorzenie zezwoli rada wierzycieli.
Przy postępowaniu układowym albo sanacyjnym umorzenie następuje, jeśli dłużnik utracił zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań bieżących oraz nieobjętych układem.
W przyspieszonym postępowaniu o zatwierdzeniu układu nie dochodzi do umorzenia postępowania przez sąd, ale po prostu do odmowy zatwierdzenia układu (art. 165 p.r.) lub do umorzenia z mocy prawa (art. 218a p.r.). Odmowa następuje przy naruszeniu prawa, albo gdy jest oczywiste, że układ nie zostanie wykonany. Natomiast umorzenie z mocy prawa ma miejsce, jeśli dłużnik zrezygnuje z dalszego prowadzenia postępowania, składając odpowiednie oświadczenie.
Wybór trybu jest decyzją strategiczną: zależy od skali zadłużenia, udziału wierzytelności spornych i tego, czy firma potrzebuje głębokiej zmiany operacyjnej. Dowiedz się więcej o możliwych ścieżkach, w jakich możliwa jest restrukturyzacja firm.
Źródła:
- Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 t.j.)
- Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 18)
- Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy
- COIG, Restrukturyzacje firm – dane za I półrocze 2026 r.: https://www.coig.com.pl/2026-restrukturyzacje-firm_czerwiec.php
—
Artykuł sponsorowany